Mag je bij carambole de witte bal twee keer raken met de keu?
Mag je de witte bal twee keer raken met de keu bij carambole?
Nee, bij carambole is het niet toegestaan om de speelbal (de witte of gele bal) twee keer achter elkaar met de keu te raken in één stootbeweging. Dit wordt een dubbele stoot of double bille genoemd en is een fout die resulteert in een ongeldige beurt. De bal wordt dan teruggelegd en de beurt gaat over naar de tegenstander.
Wat zegt het officiële reglement?
Volgens de regels van de Union Mondiale de Billard (UMB), de internationale organisatie die toeziet op biljartsport, moet elke stoot bestaan uit één vloeiende beweging waarbij de keu slechts eenmaal contact maakt met de speelbal. Een dubbele stoot treedt op wanneer de keutip de bal tweemaal raakt tijdens dezelfde stootbeweging. Dit kan op twee manieren gebeuren:
- De keu blijft te lang in contact met de bal, waardoor de bal als het ware wordt geduwd in plaats van geslagen.
- De bal kaatst terug tegen de keutip terwijl de keu nog voorwaarts beweegt, waarna er een tweede contact plaatsvindt.
Wanneer is het moeilijk te beoordelen?
In de praktijk is een dubbele stoot niet altijd even gemakkelijk te herkennen, zeker niet bij het blote oog. Dit speelt vooral bij korte afstanden tussen de speelbal en een andere bal. Als de witte bal bijvoorbeeld vlak naast een andere bal ligt — zeg minder dan 5 centimeter verwijderd — is de kans groter dat bij een normale stoot toch een dubbel contact optreedt. In toernooiverband wordt dit beoordeeld door een scheidsrechter, die bij twijfel ook gebruik kan maken van videobeelden of een second opinion.
De rol van de scheidsrechter
Bij professionele caramboletoernooien, zoals het Wereldkampioenschap driebanden of nationale competities, beslist de aangestelde scheidsrechter of er sprake is van een dubbele stoot. Spelers mogen een oordeel aanvechten, maar de beslissing van de scheidsrechter is in principe bindend. Bij vriendschappelijk spel zonder scheidsrechter gelden dezelfde regels in principe, maar wordt het gezond verstand gebruikt en kan in onderling overleg worden beslist.
Praktijkvoorbeeld: de gevreesde massé-shot
Een situatie waarbij dubbele stoten vaker voorkomen, is de zogenaamde massé. Bij een massé-stoot houdt de speler de keu bijna verticaal (soms in een hoek van 60 tot 90 graden) om de bal een sterke zijwaartse of gebogen beweging te geven. Als de speler de keu te ver doorduwt of de techniek niet beheerst, is de kans groter dat de keutip de bal twee keer raakt. Beginners wordt dan ook aangeraden deze stoot alleen te oefenen als ze de basistechniek goed beheersen.
Andere verwante fouten
Naast de dubbele stoot zijn er ook andere fouten die lijken op of samenhangen met het twee keer raken van de bal:
- Push shot: de bal wordt geduwd in plaats van geslagen, wat ook niet is toegestaan.
- Keu raakt twee ballen tegelijk: als de keu bij de aanvangsbeweging zowel de speelbal als een andere bal raakt, is dit eveneens een fout.
- Fausse queue: een misser waarbij de keu de bal scheef of onvolledig raakt.
Conclusie
Kort samengevat: bij carambole geldt de ijzeren regel dat de keu de speelbal slechts één keer mag raken per stoot. Een dubbele stoot is een duidelijke overtreding van het reglement, ongeacht of het opzettelijk of per ongeluk gebeurt. Wie de sport serieus beoefent, doet er goed aan de techniek goed te leren om dit soort fouten te vermijden, en bij twijfel altijd de officiële UMB-reglementen te raadplegen.
