Hoe nivelleer je een biljarttafel op een ongelijke vloer?
Biljarttafel nivelleren op een ongelijke vloer
Een biljarttafel nivelleer je door de verstelbare poten of stelvoeten onder de tafel stap voor stap bij te draaien totdat een waterpas op het speelvlak exact het midden aangeeft. Voor een correcte meting leg je de waterpas zowel in de lengterichting als de dwarsrichting op het laken, en je herhaalt dit tot de luchtbel in beide richtingen precies gecentreerd staat.
Waarom nauwkeurig nivelleren zo belangrijk is
Een verschil van slechts 1 tot 2 millimeter over de volledige lengte van een biljarttafel (standaard 254 cm voor een full-size snookertafel of 210 cm voor een poolbiljarttafel) is al genoeg om een bal merkbaar af te laten wijken. Op professioneel niveau wordt een maximale afwijking van 0,5 mm per meter gehanteerd. Thuis wordt vaak een tolerantie van 1 mm per meter als acceptabel beschouwd.
Benodigde hulpmiddelen
- Een nauwkeurige waterpas van minimaal 60 cm (een digitale waterpas is nog preciezer)
- Een stelsleutel of moersleutel passend op de stelbouten (meestal M10 of M12)
- Eventueel kunststof of metalen onderlegplaatjes (shims) als de poten niet verstelbaar zijn
- Een zaklamp om onder de tafel te kunnen kijken
Stap-voor-stap handleiding
- Verwijder de balletjes en rek van het speeloppervlak zodat het gewicht gelijkmatig verdeeld is.
- Leg de waterpas op het midden van het laken, eerst in de lengterichting. Noteer welke kant hoger is.
- Leg de waterpas dwars op het laken en noteer opnieuw de richting van de afwijking.
- Stel de poten bij: draai de stelvoet aan de lage kant iets omhoog (of de hoge kant iets omlaag, afhankelijk van het type). Doe dit in kleine stappen van een halve tot één slag.
- Herhaal de meting na elke correctie. Ga nooit in één keer te ver, want je corrigeert dan al snel te veel in de andere richting.
- Controleer de diagonalen door de waterpas ook diagonaal over het speelvlak te leggen. Een gedraaid of getordeerd oppervlak is moeilijker te herkennen als je alleen lengte en breedte meet.
- Vergrendel de stelmoeren als je tevreden bent met het resultaat, zodat de instelling niet verschuift bij normaal gebruik.
Wat als de poten niet verstelbaar zijn?
Oudere of goedkopere biljarttafels hebben soms vaste poten zonder stelvoeten. In dat geval gebruik je onderlegplaatjes (shims) van hout, kunststof of metaal. Begin met dunne plaatjes van 1 tot 2 mm en stapel ze indien nodig op. Zorg dat de plaatjes groot genoeg zijn om stabiel te liggen (minimaal 5 x 5 cm) en dat ze stevig vastzitten zodat ze niet verschuiven.
Praktijkvoorbeeld
Stel: je legt de waterpas over de breedte van 140 cm en de bel wijst 3 mm naar rechts. Dat betekent een afwijking van ruim 2 mm per meter — te veel voor een prettig spel. Je draait de linker voet aan de lage kant een halve slag omhoog, meet opnieuw en ziet dat de afwijking is teruggebracht tot 0,8 mm over de volledige breedte. Dat is minder dan 0,6 mm per meter: prima voor thuisgebruik.
Extra tips
- Wacht na het verplaatsen van de tafel altijd 24 uur voordat je definitief niveelt. Het gewicht van de leisteen (bij professionele tafels 150–400 kg) zet de vloer en de poten iets samen.
- Controleer periodiek, zeker bij parketvloeren of houten vloeren die kunnen krimpen of uitzetten met de seizoenen.
- Bij tweedelige of driedelige leistenen speelvlakken kan elk afzonderlijk deel iets zakken of stijgen. Gebruik in dat geval ook een staalrechte lat om te controleren of de naden tussen de leistenen vlak liggen.
